ĐỐI THOẠI

VNTB – Cuba công bố các cải cách kinh tế theo mô hìnhTrung Quốc và Việt Nam
Lam Anh tổng hợp
15.06.2026 3:33
VNThoibao

 (VNTB) – Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel hôm thứ Sáu đã công bố một gói cải cách kinh tế theo đường lối kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc và Việt Nam.

Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel hôm thứ Sáu đã công bố một gói cải cách kinh tế theo đường lối kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc và Việt Nam. Kế hoạch này nhằm thu hút đầu tư, mở rộng sự tham gia của người Cuba sống ở nước ngoài vào nền kinh tế, phân cấp một phần bộ máy hành chính, thay đổi trong lĩnh vực nông nghiệp và tái cơ cấu bộ máy nhà nước.

Ông Díaz-Canel cho rằng kế hoạch mở cửa này sẽ cho phép khu vực tư nhân tham gia nhiều hơn thay vì nền kinh tế kế hoạch tập trung, chịu sự kiểm soát chặt chẽ của nhà nước. Cải cách này vẫn cần được Bộ Chính trị Đảng Cộng sản và Quốc hội Cuba phê duyệt.

Phát biểu với truyền thông nhà nước, chủ tịch Díaz-Canel nhấn mạnh đây là “lúc để thay đổi” và đất nước “đơn giản là không thể tiếp tục đi theo con đường hiện tại.” Ông nói thêm: “Các biện pháp được đề xuất sẽ giúp giải quyết những mâu thuẫn kéo dài giữa kế hoạch hóa tập trung và các biện pháp khuyến khích. Mọi cơ hội trong cơn khủng hoảng phải được nắm bắt như một khoảnh khắc để cất cánh, để phát triển.”

Dù chưa cung cấp chi tiết cụ thể hay thời gian biểu thực hiện, ông gợi ý chính phủ đang đánh giá các biện pháp liên quan đến ngoại thương, xuất khẩu, chuỗi cung ứng và logistics. Cụ thể là có thể loại bỏ các trung gian nhà nước bắt buộc trong hoạt động xuất nhập khẩu và cấp các lợi ích thuế quan cho người đưa nguyên liệu thô vào đất nước để sản xuất.

Ông Díaz-Canel cho biết các biện pháp được đề xuất sẽ giúp giải quyết những mâu thuẫn kéo dài giữa kế hoạch hóa tập trung và các biện pháp khuyến khích. Bên cạnh đó, những thay đổi trong lĩnh vực nông nghiệp và tái cơ cấu bộ máy nhà nước cũng được lên kế hoạch.

Phản hồi về đề xuất này, nhà kinh tế học người Cuba Pedro Monreal viết trên X: “Những con số này không hợp lý, và chính phủ muốn làm cho việc này giống như một vấn đề về ý chí hơn là một bài toán.” Ông chỉ trích sự sụp đổ của mô hình kế hoạch hóa tập trung và cho rằng Cuba chỉ có hai lựa chọn: “chấp nhận cái giá chính trị của thất bại, hoặc tự phê bình sửa chữa và chuyển đổi mô hình một cách quyết liệt.”

Thông báo được đưa ra trong bối cảnh người dân Cuba đang phải vật lộn với tình trạng thiếu nhiên liệu do lệnh phong tỏa dầu mỏ của Hoa Kỳ và tình trạng mất an ninh lương thực. Vào tháng 1, Hoa Kỳ đã siết chặt các hạn chế đối với nguồn cung cấp dầu mỏ của Cuba nhằm gây áp lực buộc chính phủ hòn đảo này phải thay đổi mô hình chính trị và kinh tế, làm trầm trọng thêm những thách thức đã kéo dài khoảng 5 năm.

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ không bình luận về các phát biểu của ông Díaz-Canel và đề cập đến tuyên bố được đưa ra hôm thứ Năm về các lệnh trừng phạt mới nhất.

Trong nhiều thập niên, Cuba duy trì một hệ thống tập trung, theo chiều dọc dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt của nhà nước.

Cấu trúc này bắt đầu thay đổi dần dần trong thập niên qua khi chính phủ cấp phép cho những người lao động độc lập. Gần đây hơn, nhà nước đã cho phép hoạt động của các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ đầu tiên của đất nước.

Trước đó vào hôm thứ Sáu, một con tàu từ Colombia chở gần  100 tấn hàng viện trợ nhân đạo gồm thực phẩmm thuốc men, vật tư bệnh viện, vật liệu điện, tấm pin mặt trời và các mặt hàng khác của một số quốc gia đã gửi đến Cuba trong những tháng gần đây. Cuối tuần trước, một con tàu khác chở 1.700 tấn hàng hóa thiết yếu từ Mexico và Belize đã đến Havana.

Vào cuối tháng 1, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đe dọa áp thuế đối với bất kỳ quốc gia nào bán hoặc cung cấp dầu cho Cuba. Động thái này đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng đã có từ trước do các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ. Washington đang gây áp lực buộc chính phủ Cuba phải trả tự do cho các tù nhân chính trị và chuyển sang tự do hóa chính trị và kinh tế để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

Cuba chỉ sản xuất 40% lượng dầu tiêu thụ, khiến đảo quốc này gần như tê liệt và phải chịu đựng tình trạng mất điện nghiêm trọng.