VNTB – Ngưỡng 20% cho bình ổn xăng dầu: Người lao động gánh rủi ro trước?
Phạm Lê Đoan
13.03.2026 5:38
VNthoibao
(VNTB) – Xăng tăng, áp lực mưu sinh tăng từng ngày
Trong dự thảo Thông tư, Bộ Công Thương bổ sung quy định về cơ chế bình ổn giá với các mặt hàng xăng, xăng sinh học và dầu diesel. Bộ này đề xuất áp dụng biện pháp bình ổn khi giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp trong một tháng. Điều kiện kích hoạt là mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên (1). Theo lý giải của cơ quan soạn thảo, việc đặt ra ngưỡng này nhằm tạo cơ chế phản ứng khi thị trường xuất hiện những biến động mạnh có thể tác động tới kinh tế vĩ mô, lạm phát và đời sống xã hội.
Tuy vậy, trong thực tế, với nhiều người lao động – từ tài xế công nghệ, người giao hàng đến công nhân đi làm xa – giá nhiên liệu biến động thường được cảm nhận gần như ngay lập tức, qua từng chuyến xe và từng khoản chi tiêu hằng ngày. Và vì thế, đề xuất chỉ bình ổn khi giá tăng tới 20% cũng mở ra một câu hỏi đáng bàn: liệu ngưỡng này có đang quá xa so với nhịp sống thực tế của người dân?
Xăng dầu không phải món hàng xa xỉ
Tại Việt Nam, với đại đa số người lao động, xăng dầu là phương tiện mưu sinh thiết yếu giúp người dân duy trì công việc và tạo ra thu nhập tối thiểu. Xăng dầu không phải là loại hàng hóa xa xỉ để người tiêu dùng có quyền lựa chọn cắt giảm hay thay thế khi giá cả biến động. Xăng dầu gắn liền với chiếc xe máy của người giao hàng hay của người chạy xe ôm và quãng đường mưu sinh hàng chục cây số của nhiều lao động.
Việc đặt ngưỡng tới 20% trong một tháng mới kích hoạt bình ổn có thể tạo ra một “cú sốc” đối với những người yếu thế. Khi đơn giá dịch vụ và tiền lương không thể điều chỉnh tương ứng theo tốc độ tăng của nhiên liệu, phần chi phí phát sinh này sẽ bị trừ trực tiếp vào túi tiền eo hẹp của người lao động. Đối với một gia đình cận nghèo, khoản chênh lệch 20% chi phí đi lại không chỉ là hóa đơn tiền xăng, mà còn là sụt giảm chất lượng bữa ăn, tiền thuốc men hay học phí của con cái.
Trước khi bình ổn, người dân phải tự xoay xở
Rủi ro về giá dầu thế giới là vấn đề của quản trị vĩ mô, nhưng gánh nặng tài chính lại được đẩy về phía những người dân yếu thế. Việc “dùng quỹ để bù lỗ khi giá thế giới tăng” chỉ là một khả năng ở thì tương lai. Nếu giá thế giới không tăng như dự báo, hoặc giảm xuống, số tiền lớn đã hình thành từ quỹ bình ổn sẽ được sử dụng ra sao, trong khi sức mua và mức sống của người nghèo đã bị bào mòn.
Việc “thu tiền trước” này làm mất đi tính linh hoạt của kinh tế hộ gia đình. Người nghèo luôn cần tiền mặt để xoay sở hàng ngày nhưng phải tự đóng tiền túi để tự bảo hiểm cho mình, buộc họ chi trả cao hơn giá trị thực tế của hàng hóa để nuôi dưỡng một giải pháp dự phòng không biết khi nào mới được sử dụng.
Trong khi đó, thực tế cho thấy quỹ bình ổn giá xăng dầu vẫn đang tồn tại với quy mô không nhỏ. Từ cuối năm 2023 đến nay, liên Bộ Tài chính – Công Thương không trích lập, chi sử dụng quỹ này. Tính tới cuối quý III/2025, quỹ này còn dư hơn 5.617 tỷ đồng. Trong đó, 5 doanh nghiệp có số dư quỹ lớn nhất là Petrolimex (3.085 tỷ đồng), Dầu khí Đồng Tháp (461 tỷ), Dầu khí TP HCM (328 tỷ), Thanh Lễ (391 tỷ) và Xăng dầu quân đội (300 tỷ) (2). Nhưng khi giá xăng tăng mạnh, lại không thấy được bất kỳ tác dụng nào của quỹ này.
Dù mang ý nghĩa “bình ổn” hay “dự phòng rủi ro, việc đặt ra ngưỡng 20% thực chất là câu hỏi về trách nhiệm của nhà nước: liệu có công bằng không khi đẩy gánh nặng của thị trường lên vai người nghèo? Những người dân lấy xe máy làm ‘cần câu cơm’ không đáng phải gánh chịu hậu quả từ những biến động vĩ mô do tư duy “mất bò mới lo làm chuồng” của nhà cầm quyền.
_________________________
Tham khảo:
1. Pháp Luật Online – Đề xuất giá xăng dầu tăng 20% trở lên trong 1 tháng sẽ thực hiện bình ổn giá
2. vnexpress – Đề xuất bình ổn khi giá xăng dầu tăng 20% trở lên trong một tháng
No comments:
Post a Comment