ĐỐI THOẠI

VNTB – Tiêu dùng xanh chưa chắc đã xanh

Hoàng Mai
05.05.2026 9:06
VNThoibao

 (VNTB) – Sử dụng thùng giấy, bịch giấy để thân thiện hơn với môi trường nhưng để  có được giấy cũng phải đánh đổi bằng hàng tấn gỗ và hàng chục ngàn lít nước

 Thời gian gần đây, tại một số siêu thị đang triển khai nhiều hoạt động nhằm góp phần thay đổi hành vi tiêu dùng xanh của người dân. Khách hàng khi mua sắm tại siêu thị sẽ không còn được nhận bịch nilon miễn phí mà sẽ phải mua các sản phẩm thân thiện môi trường với các mức giá khác nhau.

Nếu không lựa chọn mua giỏ, siêu thị sẽ có khu vực tự đóng gói, trang bị thùng giấy và vật dụng thay thế túi ni lông khó phân huỷ dành cho khách hàng. Qua đó, người tiêu dùng có thể chủ động lựa chọn các giải pháp đóng gói thân thiện hơn với môi trường khi mua sắm.

Tuy nhiên, để làm quen với một thói quen mới cần có nhiều thời gian vì người tiêu dùng hiện đang đối mặt với không ít những bất tiện trong tiến trình chuyển đổi hành vi tiêu dùng này. 

Anh Minh sau khi thử đóng thùng ở một siêu thị lớn ở Bình Dương đã thất vọng với việc đóng thùng giấy.  Anh Minh chia sẻ:“ Theo trải nghiệm của tôi, là tệ. Nhân viên siêu thị không hướng dẫn cho  khách hàng quy trình đóng gói. Sau đó vác cái thùng lên xe, chở về cũng khó khăn hơn rất nhiều. Mà có chắc thay thế ni lông bằng giấy hay túi phân huỷ sẽ sạch hơn không?”

“Sạch” ở cuối nhưng “bẩn” ở đầu

Cho là sử dụng thùng giấy, bịch giấy để thân thiện hơn với môi trường nhưng để  có được giấy cũng phải đánh đổi bằng hàng tấn gỗ và hàng chục ngàn lít nước để vận hành một dây chuyền sản xuất giấy quy mô. Bên cạnh đó, để tạo ra giấy chất lượng cao, người ta tiếp tục dùng các loại hoá chất khác nhau và tạo ra những chất độc hại cho môi trường trong quá trình sản xuất..

Không thể phủ nhận, khi phân huỷ, những mảnh nhỏ của túi nhựa có thể tìm đường vào chuỗi thức ăn, gây nguy hiểm cho sinh vật biển và thậm chí có khả năng ảnh hưởng đến con người. Với giấy thì khác, được chấp nhận rộng hơn trong các chương trình tái chế trên thế giới. 

Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung nhìn vào sự phân huỷ của tờ giấy dưới đất mà lãng quên lượng khói bụi xả ra trên bầu trời thì dường như là còn thiếu sót. Để chở cùng một số lượng túi, thùng giấy, xe tải phải chạy thêm nhiều chuyến, đốt thêm hàng trăm lít dầu, tác động ít nhiều đến môi trường tự nhiên.

Chưa cần thải, đã tạo ô nhiễm

Một đặc trưng của người tiêu dùng Việt là thói quen tái sử dụng bao ni lông để đựng rác hoặc cất giữ đồ đạc. Với bịch tự hủy sinh học, thói quen này đôi khi sẽ trở nên phiền toái cho những người đãng trí.

Chị Ngọc (TP.HCM) bức xúc: “Túi ni lông cũ cất cả năm không sao, nhưng túi tự hủy chỉ cần để quên trong hộc tủ một thời gian là nó tự rã ra thành từng mảng vụn. Không có gió thì thôi, có chút gió là bụi nhựa bay tứ tung khắp nhà, quét dọn vô cùng mệt mỏi.”

Đó là chưa kể đến thuật ngữ “phân huỷ sinh học” đang bị lạm dụng. Nhiều loại túi thực chất chỉ là nhựa phân rã, khi đó thành hàng triệu hạt vi nhựa li ti, mắt thường không nhìn thấy được nhưng lại chui sâu vào nguồn nước và chuỗi thức ăn.

Vận chuyển khó khăn

Nếu vận chuyển bằng bao ni lông trên xe máy tiện lợi bao nhiêu thì thùng giấy lại bất tiện bấy nhiêu. Thử hình dung đến cái cảnh, một người nội trợ đã ngoài 60, với bản tính tiết kiệm sẵn có từ trước, không có sẵn dây ràng, loay hoay giải quyết phương án vận chuyển thùng giấy từ siêu thị về nhà giữa dòng người hối hả, dòng xe tấp nập. Đó không chỉ là câu chuyện đi mua sắm, câu chuyện của môi trường mà còn là sự tiềm tàng mối nguy hiểm về giao thông.

Và nếu như trên con đường đó, một cơn mưa ngang qua, giải pháp dùng thùng giấy (hoặc túi giấy) đang vô tình đặt rủi ro lên vai người tiêu dùng. Mưa to, giấy mềm, không có sẵn áo mưa hoặc đồ đạc để che, hàng hoá bị ảnh hưởng, người mua không chỉ mất tiền mà còn đối mặt với nguy cơ mất an toàn giao thông khi phải một tay lái xe, một tay giữ lấy cái thùng đang rã rời.

Thân thiện với  môi trường là điều nên hướng tới. Tuy nhiên, việc đẩy người dân từ những chiếc túi ni lông tiện lợi sang những chiếc thùng giấy, túi phân huỷ sinh học hay túi giấy, dường như đây chỉ là cách “làm sạch” bề nổi còn  rủi ro và hệ luỵ sau đó người tiêu dùng hoàn toàn phải gánh chịu.