VNTB – Thi cử cũng là để tạo ra sự công bằngMai Lan
06.05.2026 8:59
VNThoibao
Tại hội nghị tiếp xúc cử tri để thông tin về kết quả kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, diễn ra sáng 4.5.2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết chủ trương của nhà nước là phổ cập giáo dục từ mầm non, lớp 1 cho đến hết lớp 12 và miễn giảm học phí.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận thấy việc học sinh thi vào lớp 10 còn căng thẳng hơn cả thi vào đại học. Điều này tạo ra tâm lý bất an, nặng nề cho học sinh, phụ huynh và tạo ra khó khăn cho thầy cô giáo.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên là do thiếu trường lớp, thiếu giáo viên nên sinh ra thi cử để “loại các cháu không cho vào học”. Trong khi đó, việc thi cử là để đánh giá chất lượng giảng dạy, không phải là một biện pháp để loại học sinh.
Có thể thấy, ý kiến này là không sai, tuy nhiên, vẫn chưa đầy đủ. Bởi thi tuyển không chỉ để các em học sinh thực hiện quyền lựa chọn theo mong muốn mà còn là bộ thước đo giúp các em tìm được môi trường vừa sức, tránh rơi vào cảnh phải “bơi” trong những ngôi trường không phù hợp với năng lực cá nhân.
Đừng để “đúng tuyến” trở thành rào cản năng lực
Thực tế, mỗi người sẽ có tố chất cũng như mức độ tiếp thu giáo dục, đào tạo khác nhau. Nếu xoá bỏ kỳ thi tuyển sinh và thay thế bằng một phương pháp khác (như học theo tuyến), lại có thể là đang tước đi cơ hội được thử sức và bứt phá của học sinh. Một môi trường nghiên cứu chuyên sâu sẽ hỗ trợ không nhỏ trong việc phát huy những kiến thức đã học. Ngược lại, việc đặt một học sinh có thế mạnh về kỹ năng thực hành vào một ngôi trường thuần túy lý thuyết hàn lâm chỉ vì hai chữ “đúng tuyến” sẽ giống như đang buộc các em mặc một chiếc áo không vừa kích cỡ.
Trong những trường hợp như vậy, thi tuyển đóng vai trò như một bộ lọc cần thiết và nguyện vọng sẽ thể hiện đúng với môi trường mà học sinh mong muốn học. Sự sàng lọc này không mang tính bài trừ, ngược lại, còn đem đến sự thoải mái trong học tập vì học sinh tìm thấy được môi trường phù hợp với mình.
“Hồi tôi đi học, tôi không được học đúng những cái mình thích là ban D, không chỉ không được nâng cao kiến thức mà còn như một cực hình, suốt những năm cấp 3 đi học với tôi như một ám ảnh. Chính vì thế, việc được tự do chọn trường, chọn con đường phù hợp, sẽ giúp học sinh học hiệu quả hơn”, anh VM chia sẻ.
Công bằng thực sự không nằm ở sự cào bằng
Nhìn ở góc độ rộng hơn, nếu thi tuyển được thay thế bằng hành động phân bổ học sinh theo tuyến, dựa trên hộ khẩu hay nơi cư trú, đã vô tình đã tạo ra một rào cản về sự bất bình đẳng. Khi đó, những học sinh ở khu vực có điều kiện hạ tầng chưa phát triển sẽ mặc nhiên bị giới hạn trong những ngôi trường tại địa phương, dù năng lực của các em có thể vươn xa hơn thế.
Ngược lại, một kỳ thi minh bạch và công khai là cơ hội để học sinh thể hiện năng lực của mình để có thể vào những môi trường đào tạo chất lượng. Nếu tước đi cái “quyền” này, không chỉ làm thui chột động lực phấn đấu của học sinh mà còn vô tình tạo ra sự trì trệ, ỷ lại trong giáo dục, không cần quá tập trung vào học vẫn có thể tiếp tục vào lớp 10.
Đứng trước một kỳ thi, những áp lực tâm lý hay lo lắng về điểm số, chuyện đậu rớt là điều hết sức dễ hiểu và khó lòng tránh khỏi. Tuy nhiên, nếu hoàn toàn bỏ thi tuyển, liệu học sinh có đủ động lực để vượt qua giới hạn của bản thân hay định rõ được năng lực thực sự của mình đang ở đâu?
Giải quyết bài toán thiếu trường, thiếu lớp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là để giảm bớt cái áp lực của tranh giành chỗ học và tạo cơ hội được học cho tất cả học sinh dưới 18 tuổi.
Tuy nhiên giữ lại kỳ thi công bằng cũng là điều cần thiết. Những kỳ thi phải đánh giá thực chất khả năng của học sinh, không phải là kỳ thi của lối học vẹt hay những bài văn mẫu. Học tập là một hành trình dài đầy thử thách, và những kỳ thi chính là cơ hội để mỗi học sinh tự đánh giá lại mình, từ đó có thể chọn đúng con đường phù hợp nhất với năng lực của chính mình.
No comments:
Post a Comment