ĐỐI THOẠI

VNTB – Đại học tự chủ: Gánh nặng hơn trăm triệu mỗi năm

Mai Lan
04.05.2026 8:15
VNThoibao

 (VNTB) – Khoản tiền để nuôi một đứa con học đại học ngốn hết thu nhập cả năm của một gia đình.

 Tại Hội nghị tuyển sinh đại học ngày 20.4.2026, GS.TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết theo thống kê sơ bộ học phí và các chi phí khác cho thấy một sinh viên tiêu tốn không dưới 100 triệu đồng mỗi năm. Việc lo cho con học đại học hiện là áp lực không nhỏ khi thu nhập bình quân của người lao động năm 2025 là 8,31 triệu đồng/tháng.

Khoản tiền để nuôi một đứa con học đại học ngốn hết thu nhập cả năm của một gia đình. Vì vậy ông Quân cho rằng “ Chi phí học tập ngày càng cao, tổng 4 năm là con số không nhỏ. Vì vậy, đại học không phải là chỗ để học đại”. 

 

Một người đi học, cả nhà “thắt lưng buộc bụng”

Bước vào mùa tuyển sinh năm 2026, nhiều trường đại học đã công bố mức học phí mới có mức tăng trung bình 10% so với năm trước. Học phí tiếp tục tăng do sức ép của lộ trình tự chủ tài chính đẩy gánh nặng lên vai phụ huynh mà không phải là ngân sách như trước đây.

Tuy nhiên, có một đứa con học đại học, một gia đình cơ bản phải chấp nhận “đóng băng” toàn bộ thu nhập của một lao động chính. Câu chuyện giáo dục đại học này lại tạo ra một nghịch lý đầy trớ trêu: con chữ được coi là chiếc đòn bẩy để thoát nghèo , nay lại trở thành rào cản cho chi phí cho con ăn học quá cao. Nhiều gia đình đứng trước nguy cơ tái nghèo hoặc kiệt quệ nguồn lực tích lũy sau 4 năm nuôi con ăn học.

Chị T., cựu sinh viên khối ngành xã hội chia sẻ về học phí ngày xưa. “… tôi đi học chỉ khoảng gần 90.000 đồng/tín chỉ. Ba mẹ làm nông nhưng cũng ráng vét hết tiền để cho tôi lên thành phố để ăn học. Khi nào thiếu, không xoay được thì mẹ đi vay quỹ CEP rồi từ từ trả lại. Nhiều khi tôi nghĩ, ngày xưa đi học mà tốn nhiều tiền như bây giờ chắc ba mẹ tôi cũng mệt mỏi khi nuôi tôi học đại học”. 

Với những gia đình có thu nhập thấp, đã khó lại càng khó hơn. Sinh viên năm cuối, Long Nguyễn cho biết  “Ba em lương tháng khoảng 5 triệu rưỡi, mẹ em thì buôn bán qua ngày. Để nuôi em học được tới ngày hôm nay là ba mẹ cũng đã phải cố gắng hết sức. Bữa ba mẹ em có nói giờ sức ba mẹ cũng chỉ nuôi được em theo đại học. Sau này tới đứa em thì hi vọng là em có thể phụ nuôi nó học đại học chớ ba mẹ em hết kham nổi rồi”. 

 

Giáo dục là quốc sách nhưng người nghèo phải gánh

Khẳng định giáo dục là “quốc sách hàng đầu”, Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh việc đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên trong thực tế, người đi học đang phải chịu một gánh nặng tài chính rất lớn.

Nếu thực sự coi giáo dục là động lực phát triển như tinh thần của Nghị quyết 71, thì sự hỗ trợ của Nhà nước không nên chỉ dừng lại ở những văn bản định hướng mà cần có những hành động cụ thể, hiệu quả để làm giảm áp lực học phí, bảo đảm tấm bằng đại học không quá xa tầm với của sinh viên học sinh. 

Tấm bằng đại học cũng phải là tấm bằng thực chất để không lãng phí khoản đầu tư tài chính và tâm huyết của cả gia đình. Thế nhưng vẫn có những người đi học nhưng vẫn không nghiêm túc với việc học. 

“Vừa rồi, em học sinh tôi từng hướng dẫn, nay đã vào năm cuối, có nhờ tôi xem lại một bài tiểu luận nhóm. Thật sự thất vọng, câu cú thì mâu thuẫn, góc quay thì không những không tiến bộ mà còn có chiều hướng đi xuống, ẩu.”, nhà báo Thảo Vy chia sẻ.

Bổ sung thêm ý kiến của nhà báo Thảo Vy, anh VM cho biết nhiều người đi học đại học chỉ vì chữ “sĩ”. “Như em họ tôi chọn con đường vừa học vừa làm để tiếp tục theo học Đại học Quốc gia. …Cuối cùng bỏ tiền ra học cho đã tới gần tốt nghiệp thì bỏ vì học không nổi, công dã tràng”.

Khi chi phí đại học tăng theo lộ trình thì chất lượng đào tạo cũng như thái độ của người học không thể mãi dừng lại ở mức “học đại”. Nếu tấm bằng đại học vẫn được đổi bằng những giọt mồ hôi của cha, những khoản vay của mẹ, nhưng đầu ra lại là những tiểu luận hời hợt hay tâm lý “học vì sĩ diện”, thì đó là có tội với sự hi sinh thầm lặng của cả gia đình.