ĐỐI THOẠI

VNTB – Thuế xe điện và công bằng xã hội

Ngọc Linh Lan
01.05.2026 8:05
VNThoibao

 (VNTB) – Chính phủ đang đề xuất kéo dài ưu đãi thuế cho xe điện đến năm 2030.

Vẫn ưu ái cho xe điện

Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều ngày 21.4.2026, Chính phủ đề xuất kéo dài thời gian áp dụng mức thuế suất tiêu thụ đặc biệt ưu đãi hiện hành đối với xe điện dưới 24 chỗ đến hết năm 2030; mục tiêu nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đảm bảo an ninh năng lượng và thực hiện cam kết phát triển bền vững.

Về việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt, một số đại biểu cho rằng cần có một lộ trình tăng thuế từng bước đối với xe điện, tránh tác động đột ngột đến thị trường. Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc điều chỉnh lộ trình tăng thuế theo cơ chế bậc thang theo chu kỳ 2-3 năm, ví dụ từ 3% lên 8%, rồi 11%. 

Cũng đồng ý với đề xuất của bà Võ Ngọc Thanh Trúc, ông Thạch Phước Bình, Phó đoàn đại biểu Vĩnh Long  để tránh tăng thuế xe điện dưới 9 chỗ đột ngột,  gấp gần 4 lần hiện tại.

Xe xăng “gánh” phí luôn phần xe điện

Để có thể “lăn bánh” ở Việt Nam, một xe xăng phải gánh các chi phí như thuế trước bạ, thuế tiêu thụ đặc biệt (tuỳ vào dung tích xy lanh), thuế bảo vệ môi trường đến phí biển số. 

Trong khi đó, xe điện lại được “ưu ái” hơn khi lệ phí trước bạ là 0%, thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) giảm chỉ còn 1-3% vì được tin rằng sẽ góp phần bảo vệ môi trường, giảm khí thải. 

Tuy nhiên, xe điện cần phải sử dụng điện từ lưới điện quốc gia để sạc pin. Nguồn điện ở Việt Nam vẫn được tạo ra phần lớn nhờ nhiệt điện than và qua đó một lượng lớn khí thải vẫn thải ra môi trường. Xe điện, thoạt nhìn như vô can nhưng lại gián tiếp góp phần làm tăng lượng khí thải từ các nhà máy nhiệt điện than. Vì vậy miễn giảm thuế cho xe điện dựa trên cái mác thân thiện với môi trường là không công bằng

Dù xe chạy bằng xăng hay xe điện, đều gây áp lực lên hạ tầng giao thông như nhau. Khi miễn giảm quá nhiều thuế phí cho xe điện, thì lấy nguồn lực nào để bảo trì và phát triển hạ tầng giao thông trong tương lai? Phải chăng số đông người đi xe xăng đang phải đóng thuế để bù đắp cho hạ tầng mà xe điện cũng đang sử dụng? 

Cần phải  công bằng

Trước những vấn đề bất cập nói trên, việc duy trì ưu đãi thuế quá lâu cho xe điện không còn là đòn bẩy phát triển giao thông xanh, mà đang dần biến thành bất bình đẳng. Đề xuất tăng thuế theo lộ trình ngay từ lúc này không phải là hành động kìm hãm công nghệ xanh, mà là bước đi cần thiết để thị trường làm quen với một cuộc chơi sòng phẳng. 

Không thể mãi dùng tiền thuế của số đông, trong đó có cả những người cố gắng tích cóp để sắm một chiếc xe máy xăng chở gia đình những khi cần thiết, để gián tiếp trợ giá cho một nhóm người có điều kiện sở hữu ô tô điện.

Thêm vào đó, khi sống quá lâu trong sự ưu đãi, doanh nghiệp xe điện có thể dễ nảy sinh tâm lý ỷ lại. Thay vì tập trung tối ưu sản xuất để giảm giá thành thực tế, lại phụ thuộc vào sự hỗ trợ của Nhà nước. 

Trả lại sự công bằng cho thuế phí ngay từ bây giờ là bước đi cần thiết để đảm bảo mọi phương tiện đều đóng góp xứng đáng cho hạ tầng, tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh nơi công nghệ phải tự chứng minh giá trị, chứ không phải tồn tại dựa trên sự “ưu ái” hay đặc quyền.