ĐỐI THOẠI

VNTB – RFS xếp Việt Nam hạng 174/180 về tự do báo chí

02.05.2026 4:34
VNThoibao

Truyền thông truyền thống của Việt Nam do một đảng duy nhất kiểm soát. Các phóng viên độc lập và blogger thường bị bỏ tù và Việt Nam trở thành một trong những nhà tù giam giữ nhiều nhà báo nhất thế giới.

Bối cảnh truyền thông

Các blogger và nhà báo độc lập là nguồn tin tức và thông tin được báo cáo tự do duy nhất ở một quốc gia mà tất cả các phương tiện truyền thông đều tuân theo lệnh Đảng Cộng sản cầm quyền từ năm 1954 ở miền Bắc và từ năm 1975 ở miền Nam. Với 86,4 triệu người dùng – đứng thứ bảy trên thế giới – Facebook là nền tảng trực tuyến phổ biến nhất ở Việt Nam và là công cụ chính để lưu hành tin tức và thông tin. Ứng dụng nhắn tin Zalo của Việt Nam cũng được sử dụng rộng rãi để chia sẻ thông tin.

Bối cảnh chính trị

Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm đã tiếp tục trấn áp tự do báo chí kể từ khi ông được bổ nhiệm làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam vào tháng 8 năm 2024, tiếp bước người tiền nhiệm là Nguyễn Phú Trọng. Nhà nước độc đảng nhằm mục đích kiểm soát mọi thứ và để đạt được mục tiêu này, quân đội đã phát triển Lực lượng 47, một đơn vị với 10.000 chiến sĩ mạng có nhiệm vụ bảo vệ đường lối của đảng và tấn công tất cả những người bất đồng chính kiến trực tuyến, tiếp theo là Ban Chỉ đạo 35, một mạng lưới lớn các đội quân mạng. Luật An ninh mạng 2019 yêu cầu các nền tảng phải lưu trữ dữ liệu người dùng trên lãnh thổ Việt Nam và giao nộp cho chính quyền khi được yêu cầu.

Khuôn khổ pháp lý

Tự do báo chí được công bố trong Điều 19 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nhưng bộ máy chính trị có một kho vũ khí lập pháp được thiết kế riêng cho phép họ bỏ tù bất kỳ nhà cung cấp tin tức và thông tin nào bị coi là gây rắc rối. Theo các điều 109, 117 và 331 bộ luật hình sự, bất kỳ ai bị kết tội “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền”, “tuyên truyền chống nhà nước” hoặc “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” có thể bị kết án tới 20 năm tù.

Bối cảnh kinh tế

Theo luật, chỉ nhà nước và các tổ chức liên kết mới có quyền sở hữu các cơ quan truyền thông. Đổi lại, Đảng Cộng sản yêu cầu họ phục vụ như là “tiếng nói của các tổ chức đảng, cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội”. Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng họp hàng tuần tại Hà Nội để đảm bảo rằng không có gì đáng phản đối được xuất bản trên các cơ quan truyền thông, và khen ngợi hoặc khiển trách các biên tập viên khi thích hợp.Bối cảnh văn hóa xã hội

Nhiều chủ đề bị kiểm duyệt bao gồm những người bất đồng chính kiến, các vụ tham nhũng liên quan đến các quan chức cấp cao, tính hợp pháp của đảng duy nhất, quan hệ với Trung Quốc và, tất nhiên, các vấn đề nhân quyền. Các chủ đề được coi là ít nhạy cảm hơn, chẳng hạn như các vấn đề môi trường hoặc quyền LGBTQI+, đang xuất hiện bên lề. Sự năng động của cộng đồng người Việt hải ngoại đóng một vai trò cơ bản trong việc hỗ trợ và chuyển tiếp các tiếng nói độc lập của đất nước.

An toàn

Khủng bố đã được sử dụng rộng rãi để đàn áp các nhà báo độc lập kể từ khi cố tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng của Đảng Cộng sản bắt đầu áp đặt lập trường bảo thủ hơn vào năm 2016. Bộ máy này chú trọng đến việc đàn áp tất cả các sáng kiến báo chí phát sinh từ xã hội dân sự, chẳng hạn như nhóm Báo Sạch và Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam (IJAVN). Phạm Đoan Trang, người đã được trao Giải thưởng Tự do Báo chí RSF năm 2019, đã bị kết án chín năm tù vì “tuyên truyền chống nhà nước”. Khoảng 40 nhà báo hiện đang bị giam giữ trong các nhà tù ở Việt Nam, nơi tình trạng ngược đãi diễn ra phổ biến.