ĐỐI THOẠI

VNTB – Thảm kịch tàu lửa ở Bekasi: VinFast đang ở đâu? (Bài 1)
Diễm My
01.05.2026 11:29
VNThoibao

 (VNTB) – Văn hoá cúi đầu không đồng nghĩa với việc thừa nhận xe hay công trình có chất lượng kém, mà là thừa nhận sinh mạng con người quý hơn tất cả.

 Hai cách xử lý thông tin

Tối ngày 27/4/2026, tại ga Bekasi Timur, ngoại ô Jakarta, một thảm kịch đường sắt kinh hoàng đã xảy ra, làm rúng động dư luận Indonesia. Một chiếc xe điện màu xanh ngọc có logo chữ V, thuộc đội xe taxi của Green SM (Xanh SM) – một công ty con của Vingroup, đã bị kẹt trên đường ray và bị đoàn tàu sắt nội đô KRL Commuter Line vừa tới tông trúng. 

16 người phụ nữ ngồi ở toa cuối của tàu KRL đã bị thiệt mạng khi một đoàn tàu Argo Bromo Anggrek đâm vào phía sau. 90 người khác  bị thương, trong đó 46 người vẫn còn đang được điều trị. Tai nạn đau thương cũng cho thấy sự khác biệt trong xử lý thông tin giữa truyền thông quốc tế và báo chí nhà nước tại Việt Nam.

Thế giới gọi tên VinFast

Chỉ vài giờ sau tai nạn, các hãng thông tấn lớn như Reuters, Channel News Asia (CNA) và các tờ báo uy tín nhất Indonesia như Kompas, Suara đã đồng loạt đưa tin. 

VinFast và mẫu xe VF e34 đều được các hãng tin này đưa vào bài viết vì là yếu tố chính gây ra tai nạn thảm khốc này. Vingroup và Xanh Taxi cũng được đưa  đề cập đến cùng với tên ông chủ của toàn bộ hệ sinh thái, tỷ phú Phạm Nhật Vượng.

Bộ Giao thông Vận tải Indonesia đã đặt ra hàng loạt câu hỏi về kỹ thuật của xe taxi Green SM bị chết máy ngay trên đường ray xe lửa. Các thành viên của Hạ viện Indonesia – DPR cũng đã lên tiếng yêu cầu điều tra hãng xe Xanh SM toàn diện, đồng thời cho biết sẵn sàng đình chỉ hoạt động của hãng xe nếu có những sai phạm nghiêm trọng. Tin tức  liên quan đến vụ tai nạn được đăng tải dày đặc ở Indonesia và được cập nhật liên tục.

Đây không chỉ là một tai nạn giao thông đơn thuần, mà là danh tiếng của một thương hiệu xe hơi mới đang cố thâm nhập thị trường đông dân nhất Đông Nam Á. 

Quê nhà “kỵ huý”

Trái ngược với sự ồn ào và minh bạch từ phía Indonesia, tại Việt Nam lại diễn ra hoàn toàn khác. Nếu lướt qua các trang báo chính thống, chỉ  bắt gặp những bài viết thận trọng, nếu không muốn nói là né tránh.

Không một bài báo nào có chữ Vinfast hay Vingroup. Thay vào đó là những cụm từ chung chung “một xe taxi” được sử dụng. Hãng xe taxi Green SM Indonesia hiện diện trong bài viết nhưng không có lời giải thích công ty mẹ của Green SM chi nhánh Indonesia ở đâu. 

Các báo thậm chí đưa tin rồi sửa chữa nội dung, chỉ còn lại tin hai đoàn tàu đâm nhau gây ra tai nạn thảm khốc. Hình ảnh xe taxi màu xanh ngọc VF e34 của Vinfast bị tông trúng, móp một bên cũng không xuất hiện trong các bản tin của báo chí chính thống nhưng lại tràn ngập trên báo Indonesia.

Vinfast lại một lần nữa đã khiến cho báo chí trong nước phải đồng loạt nói giảm, nói tránh về sự liên đới của xe điện Vinfast trong tai nạn đường sắt ở Indonesia. Vingroup lại một lần nữa nhúng tay chuyển hướng truyền thông ra khỏi hướng bất lợi cho thương hiệu xe điện quốc gia.

Tại sao phải né?

Tại Việt Nam, VinFast không chỉ đơn thuần là một doanh nghiệp. Đó là “con cưng” của nhà cầm quyền, là biểu tượng cho khát vọng công nghiệp hóa và lòng tự hào dân tộc. Là nhà sản xuất xe hơi đầu tiên của Việt Nam tiến vào thị trường Mỹ và Âu châu, Vinfast là một tượng đài không thể sụp đổ. Việc bảo vệ hình ảnh VinFast được coi như bảo vệ uy tín của thương hiệu quốc gia.

Thêm vào đó, tập đoàn Vingroup là một khách hàng sộp và chi tiền rất khôn ngoan cho truyền thông. Cơ quan báo chí đã trở thành kênh tiếp thị khéo léo và dày đặc của Vingroup nhờ các bài báo phân tích chuyên sâu, các bài phỏng vấn tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Tin tức lên báo luôn là các tin tích cực, đề cập đến những thành tựu đã đạt được và luôn có mức tăng trưởng vượt bật của năm sau so với năm trước.

Danh tiếng Vinfast cũng được bảo toàn nhờ đẩy trách nhiệm cho Green SM Indonesia. Tai nạn tàu lửa ở Indonesia gây thương vong cũng là do hậu quả từ vụ va chạm của hai đoàn tàu. Và báo chí Việt Nam cũng đã tích cực cắt xén để gỡ tội cho Vinfast hay Green SM tại quê nhà.  

Việc chuyển hướng truyền thông và khoanh vùng trách nhiệm không gì khác hơn là nhằm bảo vệ danh tiếng của Vinfast và lái dư luận ra khỏi việc nghi ngờ chất lượng của xe hơi điện quốc dân.

Sự kiêu ngạo mang tên Vinfast

Giữa những quan ngại về chất lượng xe, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu kiểm toán toàn diện đội xe Green SM ở Indonesi, hai ngày sau khi tai nạn xảy ra, Green SM cuối cùng đã gửi lời chia buồn về tai nạn ngày 27/4/2026.

Lời chia buồn muộn màng này được đưa ra sau khi phần bình luận của Green SM bị khoá lại sau vụ tai nạn cùng với lời cam kết phối hợp với các bên liên quan để cung cấp các hỗ trợ cần thiết.

Con số thương vong lên đến 106 người lạnh lùng nhưng lại là những nỗi đau không thể bù lại cho những người mẹ, người chị không bao giờ còn quay trở về nhà. Green SM và Vinfast vẫn không có một lời xin lỗi dù họ là nguyên nhân gián tiếp gây ra tại nạn. Họ cho rằng 106 người thương vong không phải do Green SM hay Vinfast. Đó là biểu hiện của tư duy quản trị đầy kiêu ngạo điển hình của Vinfast và Vingroup. 

Lúa chín ngẩng cao đầu

Năm 2010, Akio Toyoda đã cúi đầu xin lỗi vì gần 8 triệu xe Toyota bị triệu hồi vì lỗi an toàn chân ga, túi khí …Khi đó ông Toyoda lên tiếng xin lỗi vì những bất tiện đã gây ra cho khách hàng. Người Việt Nam cũng vẫn không quên sự cố sập cầu Cần Thơ với hình ảnh những người Nhật cúi đầu xin lỗi công chúng bên cạnh hai quan chức Việt Nam vẫn ngồi trơ trơ như thể họ hoàn toàn vô can và không có việc gì phải cúi đầu xin lỗi. 

Văn hoá cúi đầu không đồng nghĩa với việc thừa nhận xe hay công trình có chất lượng kém, mà là thừa nhận sinh mạng con người quý hơn tất cả. Một doanh nghiệp biết cúi đầu, khiêm cung là một doanh nghiệp biết sửa lỗi để tiến lên.

VinFast và Vingroup không như vậy. Họ không chọn cúi đầu, mà hành xử theo cách của những bề trên. Họ ở trên cao, né tránh tất cả sự liên đới trách nhiệm. Vinfast và Vingroup lức này không khác gì hai quan chức Việt Nam trong lần xin lỗi vụ sập cầu Cần Thơ khi đó. Sự thấu cảm về tính mạng con người không được đặt bên cạnh bàn tính về danh tiếng của một hãng xe.

Có lẽ họ sợ nếu xin lỗi là gián tiếp thừa nhận nguyên nhân tai nạn là do xe taxi chết máy, khiến cho hãng đứng trước nguy cơ phải bồi thường hay tệ hơn là bị đình chỉ kinh doanh. Điều đó có nghĩa là thị trường Indonesia đã hoàn toàn khép lại cho Vinfast và hệ sinh thái Vingroup. 

Từ chối cúi đầu, Vinfast đã hoàn toàn thất bại trong lòng người dân Indonesia, thị trường khách hàng tiềm năng với gần 300 triệu dân. Niềm tin và đạo đức của hãng xe không còn, thì chỗ đứng cũng không còn tồn tại.

Một thương hiệu đến từ quốc gia láng giềng,  gián tiếp gây ra thảm kịch cho người dân của Indonesia, nhưng lại phản ứng bằng thái độ né tránh và lạnh lùng, sẽ nhanh chóng bị chính thị trường đó đào thải.