VNTB – Những thói quen xấu của bạn đang làm hỏng dây sạcTác giả: Thomas Germain
02.05.2026 6:59
VNThoibao
Dây sạc là món đồ công nghệ mà chúng ta ít để ý đến nhất, cho đến khi nó bị hư và bạn “mắc kẹt” với chiếc điện thoại sắp hết pin. Chính bạn là nguyên nhân khiến nó thường bị hư. Dưới đây là cách chăm sóc dây sạc tốt hơn.
Michael Pecht là người chuyên “tra tấn” các loại dây sạc. Ông là người sáng lập Trung tâm Center for Advanced Life Cycle Engineering (Trung tâm Kỹ thuật Vòng đời Sản phẩm Tiên tiến) tại Đại học Maryland – một phòng thí nghiệm chuyên tìm hiểu nguyên nhân khiến dây sạc bị hỏng cho các công ty công nghệ. “Chúng tôi giống như một nhà xác vậy,” ông Pecht chia sẻ, “nhưng là nhà xác dành cho các thiết bị điện tử.”
Đội ngũ của ông đã bắt những sợi cáp USB phải chịu đựng những nỗi kinh hoàng khôn tả: đập, kéo giãn, cắm rút thật nhiều lần – bất cứ hình thức tra tấn nào bạn có thể nghĩ ra. Như thể chừng đó sự “sỉ nhục” vẫn chưa đủ, ông còn đưa những sợi cáp đã nát bươm này vào máy chụp X-quang để nghiên cứu mức độ hư hại bên trong.
Tôi đã gọi điện cho ông Pecht với một câu hỏi mà tôi cứ ngỡ là rất đơn giản: cách cuộn dây sạc tốt nhất là gì? Suốt đời tôi, tôi luôn tin rằng phải nhẹ nhàng cuộn dây cáp thành những vòng tròn đồng tâm – tuyệt đối không được cuộn quá chặt! – bởi lẽ việc quấn quá chặt hay để dây bị xoắn chính là con đường ngắn nhất dẫn đến việc nó bị hư hoàn toàn. Đây là một quan niệm rất phổ biến trong số những người tôi quen biết, thế nên tôi đã kỳ vọng sẽ được nghe đôi chút kiến thức khoa học để củng cố cho kỹ thuật cuộn dây của mình. Thế nhưng, tôi lại phát hiện ra rằng mình – và có lẽ là hàng triệu người khác nữa – đã lãng phí thời gian vô ích.
“Chuyện đó chẳng quan trọng chút nào cả,” ông Pecht khẳng định. “Chúng tôi từng thực hiện các dự án nghiên cứu cho một số tập đoàn máy tính khổng lồ – chính là những cái tên mà bạn đang nghĩ đến ngay lúc này đấy. Và chúng tôi chưa từng ghi nhận bất kỳ trường hợp hỏng hóc nào xuất phát từ việc cuộn dây sai cách cả.”
Phát hiện này hoàn toàn ngược với “triết lý dây cáp” của tôi, đến mức tôi đã phải liên hệ với nhiều chuyên gia khác để kiểm chứng; và tất cả họ đều đưa ra cùng một lời khuyên: hãy cứ cuộn dây sạc theo bất cứ cách nào mà bạn muốn. Tuy nhiên, vẫn còn một số thói quen xấu khác đang âm thầm rút ngắn tuổi thọ của những sợi dây cáp mà tôi đang sử dụng. Đó là những thói quen mà tôi đã thực hiện đều đặn mỗi ngày suốt hàng chục năm qua. Thật tội nghiệp cho những dây cáp của tôi. Ước gì tôi biết những điều này sớm hơn.
Tin vui là tôi đang ở đây để chia sẻ những gì mình đã học được, giúp bạn tránh những sai lầm tương tự như tôi trước đây. Những sợi dây cáp đã làm việc cật lực để phục vụ chúng ta, nhưng hiếm khi nào chúng ta nhận ra điều đó, cho đến khi chúng ngừng hoạt động và không còn cách nào để sạc pin các thiết bị công nghệ. Chẳng phải chúng cũng xứng đáng nhận được đôi chút sự trân trọng từ chúng ta sao? Nếu bạn vẫn chưa bị thuyết phục, hãy biết rằng việc chăm sóc cẩn thận cho những sợi cáp sẽ mang lại lợi ích cho cả ví tiền của bạn lẫn môi trường nữa đấy.
Hãy đối xử tử tế với những sợi cáp của bạn
“Trên đời này có hai loại người: một là những người chuyên làm hỏng cáp, và còn lại là những người không làm hỏng cáp,” ông Kyle Weins – đồng sáng lập iFixit, một công ty chuyên về kéo dài thời gian sử dụng của thiết bị và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chuyên hỗ trợ mọi người tự sửa chữa các thiết bị điện tử của mình – chia sẻ. Thật buồn khi phải thừa nhận điều này, nhưng tôi nghĩ mình thuộc về nhóm người “phá hoại” kia. “Khi một sợi cáp bị hỏng, nguyên nhân gần như luôn nằm ở điểm tiếp giáp giữa dây cáp và đầu cắm.”
Nếu bạn bắt gặp chính mình đang nằm dài trên giường, điện thoại vẫn đang sạc, và phải bẻ cong đầu nối ở một góc thật gắt để có thể tiếp tục dùng, thì xin chúc mừng – bạn đang tự rước rắc rối vào thân đấy.
Bạn đã sẵn sàng cho một bài học về “giải phẫu học” chưa? Bên trong những sợi cáp của bạn là vô số sợi dây kim loại nhỏ li ti, được bao bọc bởi một lớp vật liệu cách điện. Ở đầu sợi dây sạc, những sợi dây kim loại này được luồn vào một bộ phận gọi là đầu nối, với phần chấu cắm nằm ở tận cùng. Chính tại điểm tiếp giáp này – nơi kết nối giữa dây và đầu cắm – là nơi mọi rắc rối thường bắt đầu. Ngẫm lại thì điều này hoàn toàn hợp lý. Khi bạn đang sử dụng dây sạc, phần đầu nối đóng vai trò như một điểm neo cố định, và toàn bộ lực uốn cong sẽ dồn hết vào ngay tại điểm cuối của sợi dây.
Hãy thử hình dung về một chiếc kẹp giấy. Nếu bạn cứ liên tục bẻ cong nó tại cùng một vị trí lặp đi lặp lại nhiều lần, chiếc kẹp giấy đó chắc chắn sẽ gãy rời. “Ở cấp độ vi mô, việc uốn cong vật liệu vượt quá giới hạn đàn hồi sẽ khiến các liên kết giữa những nguyên tử bị đứt gãy, rồi lại tái thiết lập khi các nguyên tử dịch chuyển vị trí,” Giáo sư Robert Hyers – Trưởng khoa Kỹ thuật Cơ khí và Vật liệu tại Viện Bách khoa Worcester (Hoa Kỳ) – giải thích. “Quá trình này tạo ra sự tích tụ của các khiếm khuyết cấu trúc, được gọi là ‘lệch mạng tinh thể’ – nơi các nguyên tử không còn xếp thẳng hàng với nhau nữa, trông hệt như những nếp nhăn trên một tấm thảm vậy.” Khi số lượng các điểm lệch mạng này trở nên quá nhiều, kim loại sẽ trở nên cứng giòn, rồi đột ngột gãy vụn, và thế là chiếc kẹp giấy của bạn bị gãy. Các sợi dây kim loại nằm bên trong một sợi cáp cũng vận hành theo cơ chế y hệt như vậy.
Hy vọng rằng, sau khi hiểu rõ điều này, bạn sẽ cảm thấy “thương cảm” cho những nguyên tử kia đủ để tránh mắc phải một số thói quen tai hại thường gặp. “Một thói quen mà rất nhiều người hay mắc phải – bao gồm cả bản thân tôi đôi khi cũng làm thế những lúc lười biếng – là nắm vào phần thân dây cáp dài để rút nó ra khỏi ổ cắm,” ông Pecht chia sẻ. “Hành động đó tạo ra một áp lực căng thẳng không đáng có ngay tại điểm tiếp giáp, điều vốn dĩ sẽ không xảy ra nếu bạn chịu khó nắm trực tiếp vào phần đầu nối để rút dây sạc ra.”
Theo ông Hyers, một nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng hư hỏng dây sạc chính là việc sử dụng những sợi cáp có độ dài quá ngắn so với nhu cầu sử dụng thực tế. Nếu bạn cứ phải căng hết cỡ sợi cáp ra để cố nối nó tới được ổ cắm điện, thì đồng nghĩa với việc bạn đang tự tay làm tổn hại đến chính sợi cáp của mình đấy. Hoặc, nếu bạn đang nằm trên giường (hay bất cứ đâu khác) với chiếc điện thoại vẫn đang sạc, mà lại kéo đầu nối theo một góc gấp khúc để tiếp tục sử dụng, thì bạn đang tự rước rắc rối vào thân đấy.
“Một điều khác mà chúng tôi thường thấy mọi người làm là cắm điện thoại vào sạc, rồi nhét nó vào hốc đựng cốc trên xe hơi để làm điểm tựa,” Weins chia sẻ. “Như vậy, chiếc điện thoại sẽ nằm đè lên sợi cáp, và toàn bộ áp lực từ trọng lượng của máy—bao gồm cả những rung lắc khi xe di chuyển—sẽ dồn hết vào đúng điểm tiếp xúc đó.” Hãy dừng ngay việc này lại. Làm thế chẳng khác nào đang hành hạ sợi cáp.
Vấn đề nằm ở chỗ này: cách bạn cuộn những sợi cáp dài và nặng thực sự có ảnh hưởng đến độ bền của chúng. Hãy hỏi bất kỳ ai làm việc trong lĩnh vực điện ảnh hoặc âm thanh, họ sẽ cho bạn biết về kỹ thuật cuộn cáp “cuộn trên-dưới”—một phương pháp mà giới chuyên nghiệp luôn tin dùng và tuân thủ nghiêm ngặt. Tuy nhiên, Weins cùng nhiều chuyên gia khác cho biết quy tắc này không áp dụng cho những sợi dây sạc mỏng manh và mềm dẻo mà chúng ta thường dùng.
Hãy ưu tiên các loại cáp có bọc vải
Weins cho rằng việc cuộn cáp quá chặt chắc chắn không hề tốt cho độ bền của chúng. Tuy nhiên, trừ khi bạn cố tình gập sợi cáp ở một góc quá nhọn (kiểu làm của những người “kỳ quặc”), hoặc kéo giật hay bẻ cong phần đầu cắm trong lúc cuộn dây, thì việc cuộn cáp “chưa chuẩn” cũng rất ít khi gây ra sự cố. Mấu chốt của mọi vấn đề nằm ở việc bạn có đang “ngược đãi” phần đầu cắm hay không.
Hãy đối xử thật nhẹ nhàng và trân trọng phần đầu cắm đó, “và nó sẽ bền bỉ hơn cả tuổi thọ của chính tôi đấy,” Hyers hóm hỉnh nhận định.
Tuy nhiên, nhận định này chỉ đúng khi bản thân sợi cáp đó vốn là một sợi cáp bền ngay từ đầu. Tất cả những người tôi đã trò chuyện đều đồng tình rằng, phần lớn các sự cố hư hỏng đều bắt nguồn từ việc sử dụng những sợi cáp giá rẻ và được làm kém chất lượng. Có lẽ bạn nên bỏ qua những lựa chọn “tầm thường” chỉ vài đô la hay được bán tại các trạm xăng. Hãy mua những sợi cáp có độ bền cao và chắc chắn hơn; nhờ đó, bạn sẽ tiết kiệm được kha khá tiền bạc cho việc mua dây sạc thay thế về sau.
Một tiêu chí đáng cân nhắc khi chọn mua cáp là tìm kiếm các loại dây sạc được bọc vải. Thay vì sử dụng lớp vỏ nhựa thông thường, loại cáp này được bọc bên ngoài bằng một lớp vải dệt kim dày dặn hoặc lưới nylon đan chặt. “Đó là một nguyên tắc chọn mua khá hữu ích,” Weins chia sẻ. “Ngay cả Apple cũng đã chuyển sang sử dụng cáp bện vải cho các dòng sản phẩm mới nhất, đơn giản vì cấu trúc vải bện mang lại độ bền vượt trội cũng như khả năng bảo vệ và chống nhiễu tốt hơn hẳn.”
Khách quan mà nói, tất cả những điều vừa nêu chỉ là những chi tiết rất nhỏ nhặt. Có lẽ, dây sạc chính là món đồ công nghệ kém hào nhoáng và ít “lấp lánh” nhất trong cuộc sống của bạn. Sự tồn tại của chúng chỉ nhằm phục vụ một mục đích duy nhất: đảm bảo tính năng kết nối và truyền tải hiệu quả. Và nếu chúng vận hành trơn tru, ta có thể phớt lờ chúng.
Nhưng nếu phớt lờ sai cách, chúng sẽ âm thầm đổ vỡ ngay trước mắt bạn—từng vết nứt li ti một.
________________________
Nguồn:
No comments:
Post a Comment