ĐỐI THOẠI

VNTB – Cuba có dễ sụp đổ?

Khôi Nguyễn tổng hợp
17.03.2026 5:14
VNThoibao

Trump nói đang đàm phán với Cuba nhưng cần phải giải quyết xong Iran trước

Hôm Chủ nhật Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Hoa Kỳ có thể sớm đạt được thỏa thuận với Cuba hoặc có hành động khác nhưng Hoa Kỳ cần phải giải quyết vấn đề Iran trước Cuba.

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Havana vẫn ở mức cao sau nhiều năm trừng phạt, xung đột ngoại giao và tranh chấp về vấn đề di cư và an ninh, với các đồng minh khu vực và các nhà đầu tư đang theo dõi sát sao các dấu hiệu về sự thay đổi chính sách.

Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel hôm thứ Sáu cho biết nước này đã mở các cuộc đàm phán với Hoa Kỳ khi hòn đảo này đang đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất trong hàng chục năm qua.

“Những cuộc đàm phán này nhằm mục đích tìm ra giải pháp thông qua đối thoại cho những khác biệt song phương giữa hai quốc gia,” Diaz-Canel nói trong một video được phát sóng trên truyền hình nhà nước.

Diaz-Canel cho biết ông hy vọng các cuộc đàm phán sẽ giúp hai đối thủ lâu năm “thoát khỏi sự đối đầu”.

Mặc dù đã nối lại liên lạc, những khác biệt đáng kể vẫn tồn tại giữa hai chính phủ. Các quan chức Hoa Kỳ cho rằng bất kỳ sự giảm bớt áp lực nào có thể sẽ phụ thuộc vào những nhượng bộ về chính trị và kinh tế từ Havana, trong khi các nhà lãnh đạo Cuba khẳng định rằng các cuộc đàm phán phải tôn trọng nền độc lập của Cuba.

Chiến lược cô gây áp lực của Cuba rất đơn giản đó là buộc Cuba tới mức không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải đáp ứng yêu cầu của Trump khi nguồn năng lượng của Cuba bị hoàn toàn đứt gãy sau khi Tổng Thống Venezuela Maduro bi bắt giữ. Thêm vào đó Trump đã đe doạ áp thuế đối với bất kỳ quốc gia nào vận chuyển hoặc xuất khẩu nhiên liệu sang Cuba, kết hợp với một sáng kiến ​​mới của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ nhằm truy tố các quan chức cấp cao của Cuba. Tất cả là để dồn Cuba vào thế bí.

 

3 lý do khiến Trump khó giải quyết vấn đề Cuba

Ông Trump dường như tự tin rằng ông có thể làm với Cuba giống như những gì ông đã làm với Venezuela hơn hai tháng trước tuy nhiên điều đó khó có thể xảy ra với Cuba. 

Thứ nhất, đây không phải là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ muốn buộc Cuba phải khuất phục. Từ khi Fidel Castro lật đổ chế độ Fulgencio Batista năm 1959, Mỹ đã nhiều lần tìm cách lật đổ Đảng Cộng sản Cuba hoặc ít nhất là làm suy yếu đảng cầm quyền để có thể chuyển đổi sang chế độ dân chủ thông qua đàm phán nhưng không ai thành công.

John F. Kennedy đã áp đặt lệnh cấm vận thương mại toàn diện đối với  Cuba và phê chuẩn chiến dịch Vịnh Con Heo khét tiếng nhằm lật đổ Castro. Lyndon Johnson đã bật đèn xanh cho các hoạt động phá hoại chống lại Cuba. Jimmy Carter đã tìm cách đàm phán với Castro, nhưng cuối cùng lại rút khỏi các cuộc đàm phán. George W. Bush đã gia tăng hạn chế đi lại đến đến Cuba cũng như tăng cường hỗ trợ các phe đối lập ở Cuba. Trong khi đó, Trump đã đảo ngược chính sách bình thường hóa ngoại giao của Barack Obama, cho giới hạn kiều hối và áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt tài chính.

Không một nỗ lực nào có thể thay đổi chế độ từ bên trong, chứ đừng nói đến việc lật đổ Cuba. Cả ba nhà lãnh dạo Fidel Castro, Raul Castro và giờ là Miguel Díaz-Canel đều biện minh cho các chính sách kinh tế thất bại là do chính sách cấm vận của Mỹ. Tuy nhiên, những người duy nhất bị ảnh hưởng nặng nề trong sáu mươi năm qua là chính người dân Cuba, họ đang phải trả giá cho sự bất tài của những người cầm quyền. Liệu việc tiếp tục chính sách cũ có thực sự mang lại kết quả khác biệt?

Thứ hai, Đảng Cộng sản Cuba thống nhất và bền vững hơn Venezuela rất nhiều, vì vậy chính quyền Trump khó tìm được một người kế nhiệm dễ bảo.

Chế độ hiện hành có thể quản trị kém nhưng lại rất giỏi trong việc dập tắt những dấu hiệu bất mãn và bất trung nhỏ nhất. Ở Cuba không có phe đối lập dân chủ có tổ chức nào, và những người có can đảm xuống đường biểu tình đều nhanh chóng bị bắt, bỏ tù và có khi bị kết án 30 năm tù. Bất kỳ sự bất đồng nào trong Đảng Cộng sản Cuba hoặc trong hàng ngũ quân đội Cuba đều bị xử lý nghiêm khắc..

Trong khi đó chính phủ Venezuela không phải là một cấu trúc vững chắc mà là một tập hợp các bộ trưởng cạnh tranh nhau, có những lợi ích và đặc quyền khác nhau. Maduro cho phép Delcy Rodriguez, bộ trưởng nội vụ Diosdado Cabello và bộ trưởng quốc phòng Vladimir Padrino López điều hành lãnh địa riêng và kiếm tiền thông qua các hoạt động bất hợp pháp. Bà Rodriguez sẵn sàng hợp tác với Washington về kinh tế khi đàm phán với Mỹ hồi năm ngoái.

Thứ ba, Cuba có khả năng quấy rối các chính sách của Mỹ bằng việc cho dân di cư bất hợp pháp vào Mỹ. Khi quan hệ Mỹ-Cuba ở thời điểm xấu nhất năm 1980, Fidel cố tình cho 125.000 người Cuba đổ bộ vào Florida. Mười bốn năm sau, năm 1994, thất vọng với chính quyền Clinton và do kinh tế sụp đổ, Fidel Castro lại kích động một làn sóng di cư “Khủng hoảng Balsero” cho 35.000 người Cuba khác. Cuối cùng buộc Washington phải đàm phán thỏa thuận nhập cư “chân ướt, chân ráo” với Havana để ngăn chặn làn sóng di cư này.

Chính quyền Trump hiện đang tiến hành các cuộc đàm phán kín đáo với Cuba. Raul Guillermo Rodríguez Castro, cháu trai của Raul Castro, đang dẫn đầu các cuộc đàm phán về phía Cuba. Liệu các cuộc đàm phán đó có thành công hay không một phần sẽ phụ thuộc vào việc Trump có sẵn sàng đưa ra những yêu cầu thực tế hay không.

Nhưng nếu một trong những mục tiêu của ông ta là chính phủ Cuba phải làm theo ý muốn của ông ta, thì Trump đang tự chuốc lấy thất vọng.