VNTB – Tội phạm mạng – ngành công nghiệp hàng đầu ở Scampuchia
Tác giả: Gabirele Steinhauser và Patricia Kowsmann
22.04.2026 7:34
VNThoibao
(VNTB) – Các băng nhóm tội phạm ở Campuchia hối lộ quan chức, bắt cóc người lao động và bóc lột nạn nhân trên toàn thế giới.
“Tượng đài” lừa đảo trực tuyến
PHNOM PENH, Campuchia—Một tòa nhà chọc trời màu vàng đang mọc lên giữa những con phố tắc nghẽn giao thông của thủ đô.
Tòa nhà này đã là công trình cao nhất Campuchia—và là tượng đài cho những chiến lợi phẩm do các băng đảng tội phạm mạng xuyên quốc gia tạo ra, chúng đã đánh cắp hàng tỷ đô la từ những người Mỹ và những người khác trên toàn thế giới không hề hay biết.
Tòa nhà chọc trời này đang được xây dựng bởi một công ty đang bị Bộ Tài chính Hoa Kỳ trừng phạt vì bị cáo buộc có liên hệ với một trong hàng trăm hoạt động lừa đảo đã mọc lên khắp Campuchia. Các khu phức hợp lừa đảo, một số có quy mô bằng những thị trấn nhỏ, đã giam cầm những người lao động bị bắt làm nô lệ, để thực hiện các vụ lừa đảo trực tuyến, giả làm người yêu, nhà đầu tư hoặc cảnh sát.
Các băng đảng lừa đảo chủ yếu là do người Trung Quốc ở Campuchia cầm đầu. Các tổ chức này có quy mô lớn đến mức một số chính trị gia nước ngoài gọi quốc gia 18 triệu dân này là “Scambodia” (ghép từ chữ lừa đảo và Campuchia). Bộ Tài chính Mỹ hồi tháng 9 cho biết công ty xây dựng tòa nhà chọc trời ở Phnom Penh thuộc sở hữu của Xu Aimin, 64 tuổi. Xu Aimin là gốc Trung Quốc, từng bị kết án và là trùm sòng bạc. Ông ta đã thoát không bị bắt nhờ các quan hệ chính trị. Xu Aimin là một trong số 6 kẻ cầm đầu bị cáo buộc điều hành các mạng lưới tội phạm mạng ở Campuchia. Những người này đã bị Mỹ trừng phạt hoặc đang bị các cơ quan điều tra ở các nước khác truy nã. Danh sách truy nã còn có hai thượng nghị sĩ Campuchia và một người Trung Quốc liên tiếp làm cố vấn cho các đời thủ tướng Campuchia.
Luồn lên cao nữa cao mãi
Các hồ sơ pháp lý, hồ sơ doanh nghiệp Campuchia và các hành động trừng phạt ở Mỹ và các nước khác đã chứng minh sự thâm nhập của các mạng lưới lừa đảo trực tuyến vào tầng lớp cầm quyền của Campuchia. Tờ Wall Street Journal đã phỏng vấn hơn chục người đàn ông và phụ nữ từng làm việc trong các hoạt động lừa đảo ở Campuchia, cũng như các quan chức thực thi pháp luật, các nhà hoạt động giúp đỡ những người lao động bị bóc lột và các cựu giám đốc điều hành trong các công ty có liên quan đến các doanh nghiệp tội phạm mạng bị cáo buộc.
Các quan chức Campuchia phủ nhận sự đồng lõa với các băng đảng lừa đảo xuyên quốc gia. Hồ sơ doanh nghiệp cho thấy ông Xu Aiminđã từ chức chủ tịch công ty bất động sản bị trừng phạt, K.B.X. Investment, vào tháng 11. Công ty này sau đó đã đổi tên thành Amara Koborak Investment.
Chủ tịch hiện tại, bà Chan Meng Chou, cho biết công ty đã có chủ mới và không liên quan gì đến các vụ gian lận.
Dưới áp lực ngày càng tăng từ Mỹ, Trung Quốc và các nước khác, chính phủ Campuchia trong những tháng gần đây đã tiến hành một chiến dịch trấn áp trên toàn quốc để xóa sổ hoạt động lừa đảo trực tuyến vào cuối tháng 4.
Hàng trăm cuộc vây bắt và hàng loạt công nhân được thả ra khỏi các khu nhà lừa đảo đã phơi bày quy mô của ngành công nghiệp này. Đồng thời, chiến dịch trấn áp đã khiến nhiều hoạt động phân tán, làm cho việc theo dõi chúng trở nên khó khăn hơn.
Một báo cáo năm ngoái của một chuyên gia về các mạng lưới lừa đảo có trụ sở tại Campuchia, được chính quyền Mỹ trích dẫn, ước tính doanh thu hàng năm từ các băng đảng lừa đảo lên tới 19 tỷ đô la – tương đương với gần 40% tổng sản phẩm quốc nội của Campuchia và vượt xa ngành công nghiệp chính thức lớn nhất của nước này là ngành may mặc.
Theo dữ liệu của chính phủ Mỹ, chỉ riêng người Mỹ đã mất 10 tỷ đô la do gian lận trực tuyến có nguồn gốc từ Đông Nam Á vào năm 2024, tăng 66% so với năm trước.
Thủ tướng Hun Sen cho biết, thiệt hại về uy tín do việc Campuchia ngày càng bị gắn liền với các vụ lừa đảo trực tuyến đã ảnh hưởng đến nền kinh tế chính thức của đất nước ông.
“Trước đây, người ta biết đến Campuchia với quần thể đền Angkor Wat và coi chúng tôi là một quốc gia vĩ đại”, ông Chhay Sinarith, một bộ trưởng cấp cao trong chính phủ Campuchia phụ trách chống tội phạm mạng, cho biết. “Tuy nhiên, hiện nay,
một số quốc gia lại liên hệ chúng tôi với các vụ lừa đảo trực tuyến.”
Áp lực và trừng phạt quốc tế
Thủ tướng Hun Sen, lên cầm quyền từ năm 1985, đã tiếp đón cựu Tổng thống Joe Biden, Thủ tướng Trung Quốc và các nhà lãnh đạo Đông Nam Á vào tháng 11 năm 2022. Để đánh dấu sự kiện này, Hun Sen, một người đam mê đồng hồ xa xỉ, đã tặng mỗi nhà lãnh đạo một chiếc đồng hồ phiên bản giới hạn trị giá 20.000 đô la do ông Chen Zhi quyên tặng. Chen Zhi gia nhập được vào giới chóp bu chính trị Campuchia nhờ khối tài sản khổng lồ. Người phát ngôn của ông Biden từ chối bình luận về việc này.
Giống như Xu Aimin, Trùm bất động sản ChenZhi là một người nhập cư từ Trung Quốc và là công dân Campuchia nhập tịch. Trong vòng khoảng mười năm sau khi đến Campuchia vào năm 2009, Chen đã đầu tư hàng trăm triệu đô la vào bất động sản Campuchia, một ngân hàng, một công viên giải trí và các siêu thị. Các công ty mà Bộ Tài chính Hoa Kỳ cáo buộc do Chen và tập đoàn Prince Group của ông kiểm soát điều hành các khách sạn và sòng bạc ở thành phố ven biển Sihanoukville – và một xưởng sản xuất đồng hồ đặt làm riêng.
Năm 2020, nhà vua Campuchia đã phong cho Chen Zhi tước hiệu neak oknha, tương tự như tước hiệu lãnh chúa. Cùng năm đó, thủ tướng đã bổ nhiệm Chen Zhi làm cố vấn, dù ông ta chỉ nói được tiếng Khmer cơ bản. Chức cố vấn của Chen Zhi tương đương cấp bộ trưởng.
Mặc dù ngày càng có nhiều cảnh báo về Chen Zhi và các công ty thuộc tập đoàn Prince Group của ông ta, con trai của Hun Sen, Hun Manet, vẫn giữ Chen làm cố vấn khi ông kế vị cha và trở thành thủ tướng Campuchia năm 2023.
Một phát ngôn viên của các công ty thuộc Tập đoàn Prince cho biết ông Chen đã có được khối tài sản khổng lồ thông qua các khoản đầu tư hợp pháp vào bất động sản và các tài sản khác, và cả ông lẫn Tập đoàn Prince đều không sở hữu hoặc điều hành các tòa nhà nơi diễn ra các hoạt động lừa đảo trực tuyến hoặc các tội phạm khác.
Các công xưởng kinh hoàng
Các nhà hoạt động và gia đình cố gắng giải cứu những người lao động bị ép buộc làm việc tại các trung tâm lừa đảo ở Campuchia. Họ cho biết nhờ việc nhờ cảnh sát can thiệp gặp rất nhiều khó khăn ngay cả khi đã cung cấp địa điểm chính xác. Khi cảnh sát hành động, họ thường chỉ thả những người đã được báo cáo, bỏ lại hàng trăm hoặc hàng nghìn người khác bị giam giữ trong cùng một khu phức hợp.
Cho đến gần đây, chính phủ Campuchia đã phớt lờ những lời chỉ trích quốc tế về lừa đảo trực tuyến và buôn người, mà Mỹ và Liên Hợp Quốc cho rằng đó là chế độ nô lệ hiện đại.
Năm 2024, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã trừng phạt ông Lý Vĩnh Phát, thượng nghị sĩ và trùm kinh doanh người Campuchia, vì cáo buộc vi phạm nhân quyền đối với những người lao động bị ép buộc làm việc tại một khu nghỉ dưỡng casino ở biên giới Campuchia-Thái Lan thuộc sở hữu của một trong những công ty của ông. Bộ Tài chính cho biết, những người lao động bị ép buộc từ ít nhất năm quốc gia bị đánh đập, bị đe dọa bán cho các băng đảng khác. Bộ Ngoại giao Campuchia lên án các lệnh trừng phạt là có động cơ chính trị. Quan chức Campuchia ca ngợi những đóng góp của Lý Vĩnh Phát cho sự phát triển kinh tế của Campuchia. Không thể liên lạc được với ông Lý Vĩnh Phát để xin bình luận. Công ty LYP Group của ông, cũng bị Mỹ trừng phạt, từ chối bình luận.
Vào tháng 9, Bộ Tài chính Mỹ đã công bố các lệnh trừng phạt đối với Xu Aimin và hai mạng lưới lừa đảo mạng khác bị cáo buộc có trụ sở tại Campuchia. Một tháng sau, Mỹ nhắm vào Chen Zhi. Ngày 14 tháng 10, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo về việc tịch thu tài sản nước ngoài lớn nhất trong lịch sử của mình là số bitcoin trị giá gần 15 tỷ đô la vào thời điểm đó.
Bộ Tư pháp cho biết đó là tiền thu được từ các hoạt động bất hợp pháp của Chen Zhi. Ông ta bị buộc tội gian lận và rửa tiền. Mỹ và Anh cũng trừng phạt Chen Zhi và hơn 100 công ty trong và ngoài Campuchia bị có liên quan đến tập đoàn Prince Group.
Bản cáo trạng liên bang đã nêu chi tiết các khoản hối lộ bị cáo buộc do Chen và các cộng sự của ông trả, trong đó có cả đồng hồ xa xỉ trị giá hàng triệu đô la cho một quan chức cấp cao của chính phủ từ một quốc gia không được nêu tên. Bản cáo trạng cho biết một quan chức giấu tên khác đã nhận được một chiếc du thuyền.
Các cuộc vây bắt và tịch thu tài sản của Chen Zhi cũng làm cho mạng lưới của Prince Group ở Thái Lan, Singapore, Đài Loan và Hồng Kông bị liên luỵ. Chính quyền Thái Lan cũng đã ban hành lệnh bắt giữ đối với Lý Vĩnh Phát, thượng nghị sĩ bị Mỹ trừng phạt.
Ngày 6 tháng 1, một đội đặc nhiệm của cảnh sát Trung Quốc đã dẫn giải Chen Zhi khỏi máy bay tại một sân bay Trung Quốc. Bộ Nội vụ Campuchia cho biết Chen Zhi đã bị bắt giữ và dẫn độ theo yêu cầu của Trung Quốc. Người phát ngôn của Prince Group cho biết các cáo buộc của Mỹ và các nước khác đối với Chen Zhi và các công ty của ông ta là sai sự thật và là cái cớ để tịch thu tài sản của họ.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet nói với một hãng tin vào tháng 2 rằng ông không biết về các cáo buộc đối với Chen Zhi cho đến khi các lệnh trừng phạt và bản cáo trạng của Mỹ được công bố.
Va phải vườn không nhà trống
Chỉ vài ngày sau khi Chen Zhi bị bắt, các khu phức hợp mà Mỹ cho rằng do Tập đoàn Prince điều hành đã được mở cửa. Làn sóng người lao động bỏ trốn lan rộng ra ngoài mạng lưới bị cáo buộc của Chen một tuần sau đó, khi chính quyền Campuchia thông báo bắt giữ một chủ sở hữu khu phức hợp lừa đảo khác, Ly Kuong.
Những người lao động được trả tự do tràn ra đường phố ở Sihanoukville và Phnom Penh. Hàng nghìn người xếp hàng tại các đại sứ quán Trung Quốc và Indonesia để được hồi hương. Golden Fortune, khu phức hợp lừa đảo ở Chrey Thom mà chính quyền Mỹ cho rằng do Prince xây dựng và điều hành, đã bị cảnh sát đột kích và ngay sau đó các bất động sản khác trong thị trấn cũng bị bỏ trống.
Tại một khu phức hợp bị bỏ trống vội vã cách Chrey Thom gần 100 km về phía tây nam, vali và quần áo bị bỏ lại nằm rải rác khắp các hành lang. Trong các văn phòng mở với hàng loạt máy tính, những ghi chú chi tiết về các nạn nhân tiềm năng vẫn còn trên bàn. Giấy tờ cho thấy thông tin cá nhân được chia sẻ với những người làm việc trong đường dây lừa đảo: địa chỉ nhà; tên, tuổi và nghề nghiệp của vợ/chồng; tài khoản ngân hàng và quỹ hưu trí cùng số dư.
Quan chức Campuchia cho biết có khoảng 6.000 đến 7.000 lao động, chủ yếu là người nước ngoài, sinh sống và làm việc trong khu phức hợp được gọi là Công viên Baima, ở đó có 31 tòa nhà được xây trên diện tích bằng 36 sân bóng đá. Thông tin về lao động cưỡng bức và ngược đãi tại các đường dây lừa đảo ở Công viên Baima nổi lên vào năm 2022, sau khi một người đàn ông Trung Quốc nhắn tin vào buổi phát trực tiếp trên Facebook của Thủ tướng lúc bấy giờ là Hun Sen, nói rằng ông bị đánh đập và dùng điện giật nếu không làm việc. Các hoạt động lừa đảo tiếp tục cho đến khi việc bắt giữ chủ sở hữu bị cáo buộc, Ly Kuong, được công bố vào ngày 15 tháng 1. Các video từ đêm đó cho thấy công nhân chạy trốn khỏi các tòa nhà bảy tầng có cửa sổ rào song sắt.
Chưa có hồi kết
Không thể liên lạc được với Ly Kuong để lấy ý kiến. Công ty nắm giữ giấy phép cho sòng bạc liền kề với Công viên Baima không trả lời yêu cầu bình luận.
Bộ trưởng cấp cao Chhay Sinarith cho biết nhà chức trách đã tấn công hơn 250 trung tâm lừa đảo, đồng thời khởi tố khoảng 50 kẻ cầm đầu.
Khoảng 48.000 người nước ngoài sinh sống và làm việc tại đây.
Theo Bộ Thông tin, nhiều công nhân đã bị trục xuất và hơn 200.000 người đã rời khỏi Campuchia. Ông Chhay Sinarith cho biết, “mục tiêu của chiến dịch dọn dẹp là trấn áp và loại bỏ hoàn toàn” hoạt động lừa đảo trực tuyến.
Tuy nhiên, ngoài Chen Zhi, không ai trong số những kẻ cầm đầu bị Mỹ trừng phạt, kể cả trùm bất động sản cao tầng Xu Aimin, bị buộc tội hoặc bắt giữ công khai. Thượng nghị sĩ Kok An và chủ sở hữu sòng bạc Crown Casino ở Chrey Thom đang bị truy nã ở Thái Lan, cũng chưa bị bắt giữ. Ông ta không trả lời yêu cầu bình luận.
Ông Chhay Sinarith cho biết nhà chức trách đang “theo dõi các hoạt động” và chờ các quốc gia đưa ra bằng chứng về các tội ác bị cáo buộc của họ. Những người từng làm việc trong các đường dây lừa đảo cho biết một số hoạt động đã chuyển từ các khu phức hợp lớn sang các văn phòng trong các tòa nhà cao tầng ở thành phố.
Trên các nhóm Telegram, hàng nghìn quảng cáo việc làm lừa đảo đã được đăng tải kể từ khi bắt đầu chiến dịch trấn áp. Một bài đăng tìm kiếm nam giới người Philippines cho một dự án “ponzi” ở Poipet, một thành phố nằm trên biên giới Campuchia với Thái Lan. Một quảng cáo khác yêu cầu những người nói tiếng Anh lưu loát gọi điện cho người Mỹ và cho biết rằng nhân viên phải ở lại trong khuôn viên công ty.
WSJ – How Cybercrime Became a Leading Industry in ‘Scambodia’
No comments:
Post a Comment