ĐỐI THOẠI

VNTB – Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội công khai vi phạm nhân quyền
Lynn Huỳnh
19.12.2025 6:35
VNThoibao

(VNTB) – Ý kiến chọn lọc gen của ông giám đốc không chỉ gây nhiều tranh luận mà còn có dấu hiệu vi phạm nhân quyền.

 Ngày 17.12.2025, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì hội nghị đối thoại với thanh niên thủ đô năm 2025 với chủ đề “Thanh niên Thủ đô: Khơi dậy khát vọng – Tiên phong sáng tạo – Hành động trách nhiệm”. Phát biểu tại hội nghị này, ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, ông Tuấn cho biết có thể sẽ chọn lọc gene để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí đang kiểm chứng bằng chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn. Theo ông Giám đốc Sở, hình thức này thế giới đã làm rồi, thành phố Hà Nội bây giờ mới làm.

Lập luận “thế giới đã làm rồi” dường như là một sự viện dẫn khá mơ hồ, không có sự rõ ràng và thậm chí là nguy hiểm. Thực tế, thế giới có nghiên cứu gene nhưng chủ yếu là để phục vụ y học, phòng ngừa bệnh tật di truyền, cá nhân hoá điều trị y tế (ung thư, bệnh mạn tính), nâng cao chất lượng sống, chứ không phải để phân biệt hay xếp hạng giá trị con người từ trước khi họ có cơ hội thể hiện bản thân.

Đó là chưa nói đến, theo thống kê, chưa thấy nhiều bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào chứng minh rằng gene có thể dự báo hay bảo đảm một con người sẽ trở thành “tinh hoa” theo nghĩa trí tuệ, sáng tạo, lãnh đạo hay đóng góp xã hội. Những thứ ấy cần trải qua một quá trình rèn luyện, hình thành từ sự tương tác phức tạp giữa môi trường sống, giáo dục, văn hoá, trải nghiệm cá nhân cũng như đạo đức của mỗi con người. Khó có thể có một “mã gene tinh hoa” nào có thể được đọc sẵn từ trong bụng mẹ.

Thêm nữa, với ý nghĩ lựa chọn gene, ông Tuấn đã có dấu hiệu vi phạm nhân quyền, vi hiến và cả pháp luật Việt Nam.

Theo đó, quyền bình đẳng là một trong những quyền cơ bản của con người, không chỉ là một quyền độc lập mà còn là một nguyên tắc nền tảng đảm bảo mọi người được đối xử công bằng, không phân biệt đối xử trước pháp luật và trong mọi lĩnh vực đời sống. Quyền này được quy định rộng rãi ở cấp độ quốc tế (trong Hiến chương LHQ, Tuyên ngôn Nhân quyền) và được các quốc gia thành viên cụ thể hóa trong hiến pháp và luật pháp của mình.

Cụ thể hơn, ở Việt Nam, Điều 16 Hiến pháp năm 2013 (thuộc Chương II. Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân) quy định: “1. Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. 2. Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội”.

Khoản 1 Điều 3 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “Mọi cá nhân, pháp nhân đều bình đẳng, không được lấy bất kỳ lý do nào để phân biệt đối xử; được pháp luật bảo hộ như nhau về các quyền nhân thân và tài sản”.

Điểm b Khoản 1 Điều 3 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định: “Mọi người phạm tội đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địa vị xã hội”.

Chính vì thế, ông Giám đốc Sở không thể có cái quyền đứng trên Hiến pháp, đứng trên pháp luật cũng như Hiến chương LHQ, Tuyên ngôn Nhân quyền để lựa chọn hoặc đề xuất chọn lọc gene trẻ em, thậm chí là sàng lọc từ trứng/bào thai để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành.

Lo ngại trước tình hình “thừa nam thiếu nữ”, pháp luật của Việt Nam đã quy định nghiêm cấm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Không lựa chọn giới tính nhưng ông Giám đốc Sở lại có suy nghĩ về lựa chọn gene, càng đáng nói hơn ông lại phát biểu công khai những ý kiến có dấu hiệu vi phạm nhân quyền trong hội nghị ngay tại thủ đô Hà Nội.

Với hành vi công khai vi phạm nhân quyền, vi phạm Hiến pháp và pháp luật Việt Nam như thế, nếu không có biện pháp xử lý thích đáng e rằng sẽ dẫn đến một tiền lệ xấu trong tương lai!